PREDEO IZUZETNIH ODLIKA „STOLOVI“ Priroda južno od Kraljeva proglašena je zaštićenim područjem od VELIKOG ZNAČAJA, i to s razlogom– od pogleda zastaje dah!

Vlada Republike Srbije donela je Uredbu o proglašenju predela izuzetnih odlika „Stolovi“, krajem jula meseca i upravljanje ovim zaštićenim područjem poverila je Javnom preduzeću za gazdovanje šumama „Srbijašume“ Beograd.

Zaštićeno područje teritorijalno pripada Šumskom gazdinstvu “Stolovi” Kraljevo. 

PIO „Stolovi“ obuhvata istoimeni planinski masiv koji pripada planinskom sistemu unutrašnjih Dinarida i nalazi se u centralnom delu Srbije, na teritoriji Grada Kraljeva, obuhvatajući katastarske opštine Zamčanje, Meljnica, Kruševica, Kamenica, Mataruge, Brezna i Ribnica.

Područje planine Stolovi, koje se nalazi duž desne obale Ibra, stavljeno je pod zaštitu i proglašeno zaštićenim područjem od regionalnog, odnosno velikog značaja i svrstano je u II kategoriju zaštite. Planina Stolovi se sa jugoistočne i južne strane graniiči sa Studenom i Ravnom planinom, a sa istočne rekom Ribnicom i obroncima Goča. Prirodnu zapadnu granicu čini dolina Ibra, a preko doline planine Troglav i Čemerno. Sa severne strane, Stolovi se blago spuštaju prema Kraljevu, gde zajedno sa planinom Kotlenik gradi kraljevačku kotlinu.

Ukupna površina PIO „Stolovi” iznosi 9.932,10 ha, od čega je 8.699,64 ha (87,59%) u državnom vlasništvu, 1.113,59 ha (11,21%) u privatnom vlasništvu i 118,87 ha (1,2%) u drugim oblicima svojine.

Na području PIO „Stolovi” uspostavljen je trostepeni režim zaštite, od čega je I stepenom zaštite obuhvaćeno 1.506,35 ha (15,17%), II stepenom 3.076,56 ha (30,98%) i III stepenom 5.349,19 ha (53,86%).

Predeo izuzetnih odlika „Stolovi“ odlikuje zavidno florističko bogatstvo, koje prema dosadašnjim saznanjima čini oko 700 biljnih taksona, što čini skoro petinu ukupne flore Srbije. Od tog broja, 295 vrsta imaju nacionalni i/ili međunarodni značaj. Među njima se nalaze i 32 endemične i 24 reliktne vrste. Takođe, 81 vrsta biljaka se nalazi u zakonskoj kategoriji „zaštićena divlja vrsta” a njih 14 u kategoriji „strogo zaštićena divlja vrsta“.

Na planini Stolovi se izdvajaju dva vegetacijska pojasa – hrastov i bukov, sa nizom umetnutih i izmenjenih ekosistema.

Recentno stanje vegetacije odlikuje velika degradiranost šumskih površina (sa prisustvom njihovih različitih progradacionih i degradacionih stadijuma sa značajnim učešćem šibljaka), kao i velike površine pod pašnjacima i kamenjarima. Lokalne klimatske prilike predela i posebno prisustvo serpentinitske geološke podloge uticali su na pojavu kserofilnih tipova flore i vegetacije.

Ovo se posebno odnosi na otvorene kamenjare kod kojih je vegetacijska sezona relativno kratka i već početkom leta biljni pokrivač biva sasušen. Lokalno, na zaklonjenijim stranama, duž jaruga, pored vodenih tokova kao i na višim nadmorskim visinama razvijaju se i mezofilniji i higrofilniji tipovi vegetacije.

Kao dominantne šumske zajednice, na Stolovima se javljaju šume kitnjaka i bele petoprsnice i šume kitnjaka i cera sa belom petoprsticom. Kitnjakove šume ovog prostora u okviru dve glavne opisane zajednice predstavljene su i brojnim subasocijacijama i različitim degradacionim stadijumima.

U okviru istraživane faune beskičmenjaka, registrovano je prisustvo 65 vrsta pravokrilaca, 30 vrsta zrikavaca, 3 vrste popaca i 32 vrste skakavaca.

Ihtiofaunističkim istraživanjima je ukupno evidentirano 10 vrsta riba iz 4 familije (fam.: Salmonidae, Cyprinidae, Cobitidae i Balitoridae).

Fauna vodozemaca i gmizavaca masiva Stolova je relativno bogata i raznovrsna. Bogatsvo faune određeno je kombinacijom brojnih ekoloških faktora i položajem koji masiv zauzima na Balkanskom poluostrvu, kao i istorijom formiranja ovog dela kopna. Od ukupnog broja vrsta ove grupe koji za područje cele Srbije iznosi oko 45, na istarživanom prostoru kao i u široj okolini, zabeleženo je prisustvo njih 19.

U okviru granica istraživanog područja registrovano je i 125 vrsta ptica, što predstavlja 35,51% od ukupnog broja vrsta (352) registrovanih u Srbiji. Ovakav diverzitet ptica je prisutan i pored činjenice da na ovom području nema većih vodenih staništa koja po pravilu prati velika raznovrsnost ptica, naročito ptica vodenih staništa (patke, guske, čaplje, gnjurci, šljukarice).

Faunu sisara čini oko 47 vrsta, što je oko polovine registrovanih na prostoru Srbije. Veliku nepoznanicu predstavlja fauna slepih miševa, pa se o pouzdanijem broju prisutnih vrsta još uvek ne može govoriti. Poseban značaj prostoru Stolova daje prisustvo strogo zaštićenih divljih vrsta poput mrkog medveda i vidre, kao i divokoze, koja je nakon neuspešnog naseljavanja tokom 60-tih godina dvadesetog veka ponovo naseljena na ovu planinu počev od 2007. godine i može predstavljati dobar primer ovakvih i sličnih poduhvata.

Osim značajnih prirodnih vrednosti, područje Stolova je poznato po kulturno-istorijskom nasleđu. Na ovom prostoru se nalazi nepokretno kulturno dobro od izuzetnog značaja – srednjovekovni grad Maglič, koji je smešten na uskom platou stenovitog grebena, iznad desne obale reke Ibar. Ovaj grad-tvrđava iz doba Nemanjića je primer izuzetnog neimarstva srednjeg veka.

Pretpostavlja se da je ime planine „Stolovi“ povezano sa srpskim arhiepiskopom Svetim Savom koji je prvi „stolovao“ u manastiru Žiča na severnim obroncima planine.

Javno preduzeće “Srbijašume”, kao upravljač PIO “Stolovi”, ima sledeće obaveze: da čuva zaštićeno područje, odnosno formira čuvarsku službu; da obeleži zaštićeno područje; uradi upravljačka dokumenata: Program upravljanja PIO „Stolovi“ za 2023. godinu; Izveštaj o ostvarivanju Programa upravljanja PIO „Stolovi“ za 2022. godinu; Pravilnik o unutrašnjem redu i čuvarskoj službi PIO „Stolovi“; Plan upravljanja PIO „Stolovi“ za period 2023-2032. godine i Odluku o naknadama za korišćenje PIO „Stolovi“; da održava urednost i čistoću zaštićenog područja; da prati zdravstveno stanje šumskih ekosistema i sprovodi protivpožarne mere; da sarađuje sa lokalnim stanovništvom, lokalnom samoupravom i drugim zainteresovanim stranama; da sarađuje sa školama, fakultetima, naučnoistraživačkim institucijama i drugo; da prezentuje i populariše zaštićeno područje i drugo.

Komentariši

Vaša email adresa neće biti objavljivana. Neophodna polja su označena sa *

mersin eskort - eskort - eskort izmir - ankara eskort - escort